پیام خوزستان

آخرين مطالب

هرمز اردشیر؛ شهری گمشده در انتظار احیا مقالات

هرمز اردشیر؛ شهری گمشده در انتظار احیا

  بزرگنمايي:

پیام خوزستان - اهواز _ ایرنا _ شهر هرمز اردشیر را می توان به عنوان یکی از آثار تاریخی در دل اهواز نام برد،گمشده ای که سالهای دراز زیر پوست شهر چشم انتظار احیا نشسته است.

به گزارش ایرنا از شهر تاریخی هرمز اردشیر در اهواز جز تپه کوهساران و آسیاباد تقرییا چیزی باقی نمانده است خرابه‌های شهر قدیم هرمز اردشیر مربوط به دوره ساسانیان است و در محدوده کنونی اهواز واقع شده است. این اثر در تاریخ 24 شهریور 1310 با شمارهٔ ثبت 43 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
با وجود اینکه این شهر قدیمی تعیین حریم شده است اما همچنان مورد غفلت واقع شده است و از ظرفیت و پتانسیل آن استفاده‌ای نمی‌شود در کنار این موضوعات می‌توان گفت عامه مردم آشنایی چندانی از وجود این شهر تاریخی ندارند؛ بدین منظور شامگاه سه شنبه در نشستی با عنوان "بررسی مکان یابی و جغرافیایی تاریخی شهر هرمز اردشیر" در خانه انجمن‌های مردم نهاد اهواز این موضوع مورد گفت و گو باستان شناسان و علاقه مندان میراث فرهنگی خوزستان قرار گرفت.
اهواز محروم از مطالعات تاریخی
یک عضو هیأت علمی تاریخ دانشگاه شهید چمران اهواز در این نشست بیان کرد: استان خوزستان از همه نظر مظلوم بوده است به طوری که این مظلومت را حتی در مطالعات تاریخی نیز مشاهده می‌کنیم.
علی بحرانی پور توضیح داد: در 12 سال اخیر حدود 20 پایان نامه تاریخ محلی در خصوص شهرهای مختلف خوزستان نوشته ایم و همچنان سعی می‌کنیم پژوهش جامعی در این باره به دست بیاوریم.
وی با بیان اینکه اهواز در دوره نفت دوباره متولد شد اما ریشه‌های قدیمی تری نیز دارد گفت: اهواز جایی در اطراف پیچ‌های رودخانه کارون است و به علت جلگه‌ای بودن کار باستان شناسی در آن بسیار سخت است.
این عضو هیأت علمی دانشگاه تصریح کرد: یکی از کارهای عمده و مهمی که می‌توانیم برای برند شدن شهر اهواز انجام دهیم این است که فرهنگ و تاریخ خوزستان را معرفی کنیم چراکه ما در اهواز جواهری داریم که هیچ شهری آن را ندارد.
وی گفت: درباره هسته اولیه شهر هرمز اردشیر باید به دنبال ارگ یا دنبال یک قلعه مرتفع بگردیم لذا به نظر می‌رسد یکی از مراکز آن تپه بی سیم اهواز در حصیر آباد باشد که بعدها توسعه پیدا کرده است و تا اداره پست خرم کوشک آمده است.
بحرانی پور گفت: در دوره قبل از فتوحات اسلامی هرمز اردشیر به دلایلی متروکه شد، درواقع پسر انوشیروان به عنوان حکمران خوزستان در هرمز اردشیر منصوب شد و در خوزستان شورشی به راه انداخت که موجب نابودی هرمز اردشیر شد.
وی گفت: در دوره عباسی نیز هرمز اردشیر رو به زوال موقت می‌رود که یکی از دلایل آن شورش زنگی‌ها بود و در قرن چهارم سیل عظیمی خوزستان را فرا می‌گیرد که سد شادروان اردشیر بابکان شکسته می‌شود و اغلب زمین‌های پایین دست کارون زیر آب می‌روند.
هرمز اردشیر بیدار در زیر شهر
فعال حوزه میراث فرهنگی خوزستان بیان کرد: اگر قدمت شهر اهواز را حتی از خود اهوازی‌ها بپرسید شاید ذهنشان از دوران قاجار فراتر نرود؛ نه‌تنها ذهن و خاطر اهوازی‌ها، که آثار و بناهای برجای مانده در قدیمی‌ترین بافت‌های شهر هم گویای همین امر است اما این نظری است که از روی مشاهدات روی زمین می‌توان به آن رسید.
مجتبی گهستونی افزود: واقعیت این است که در زیر شهر خسته و جنگ زده اهواز، شهری باستانی با هیاهویی خاموش آرام گرفته، بی‌صدا اما منتظر سربرآوردن از خاک و رخ تاباندن به اهل شهر و جهانیان است.
وی با بیان اینکه در زیر شهر اهواز تصویر هرمز اردشیر بیدار می‌شود توضیح داد: هرمز اردشیر همان شهری است که در سال 1310 آندره گدار، باستان‌شناس فرانسوی خرابه‌هایی از آن را حین کاوش کشف کرد و ثبت ملی‌اش را به وزارت فرهنگ و هنر وقت پیشنهاد داد به این ترتیب هرمز اردشیر؛ شهر پررونق و آباد دوران ساسانیان که پایه‌ها و ستون‌های شهر جدید اهواز روی شانه‌های آن بنا شده و پیشینه پرشکوه تمدنی این منطقه محسوب می‌شود، زنده شد و وجود تاریخی‌اش را به همگان اعلام کرد؛ البته نه به طور کامل بلکه بقایایی از آن با عنوان «خرابه‌های شهر باستانی هرمزاردشیر» که البته قابل مشاهده بود.
این فعال میراث فرهنگی گفت: این شهر اما دوباره و در طی دهه‌های گذشته و به واسطه عواملی چون جنگ تحمیلی و توسعه بی‌رویه شهر اهواز به فراموشی سپرده و از یادها محو شد و تنها نامی از آن در فهرست آثار تاریخی برجای ماند.
وی ادامه داد: حدود 10 سال پیش اما زمانی که طرح قطار شهری اهواز زیر زمین را می‌کاوید و پیش می‌رفت، بر پیکر خوابیده هرمز اردشیر فرود آمد و دوباره آن را نیمه‌هشیار کرد؛ لایه‌های مخروبه شهر، ظروف و سفال‌های ساسانی دوباره از خاک سربرآورد و توجه دوستداران میراثی اهواز را که دنبال هویت گمشده خود بودند را جلب کرد.
گهستونی یادآور شد: خبر مشاهده سفال‌های تاریخی سال 1386 به گوش من رسید و درصدد ترغیب مسئولان مترو برای توقف طرح و تشویق مسئولان میراث خوزستان برای کاووش و نجات هرمز اردشیر برآمدم، تلاش‌های ما و سایر میراث دوستان و کارشناسان میراث خوزستان به ثمر نشست و پس از یک دهه مسئولان میراث در تعامل با سایر ادارات چون شهرداری و شورای شهر و مسکن و شهرسازی درصدد نجات شهر هرمز اردشیر از زیر خروارها خاک و هویت‌بخشی به شهر اهواز برآمدند.
وی گفت: امروز مردم اهواز در مورد تاریخ و پیشینه شهرشان چیزی نمی‌دانند و گلایه‌مندند که اهواز چیزی برای ارائه به گردشگران و سر بلند کردن ندارد درحالی که این شهر از قدیمی‌ترین تمدن‌های ایران زمین است و آشکار شدن هویت اصیل آن می‌تواند در ایجاد تحولات مثبت قومیتی، اجتماعی و فرهنگی در شهر اهواز تأثیرگذار باشد.
این دوستدار میراث فرهنگی گفت: در سال 1386 به ما اطلاع دادند یک دیوار باستانی که سفال‌هایی در آن وجود دارد، در منطقه‌ای از شهر اهواز پیدا شده و من به اتفاق کارشناسان میراث فرهنگی برای بازدید به منطقه رفتیم باستان شناس میراث فرهنگی با مشاهده و بررسی آثار موجود در محل، باستانی بودن آن را تائید کرد و همزمان و با فاصله چند روز بعد، چند لایه باستانی دیگر در نقاط مختلف شهر پیدا شد.
وی اضافه کرد: همچنین در نزدیکی کارگاه و محل احداث مترو نیز چند گور باستانی از زیر خاک بیرون آمد که وجود این لایه‌ها و مخروبه‌های باستانی، نشانگر پیدایش بخش‌هایی از شهر باستانی هرمز اردشیر بود که در سال 1310 ثبت ملی شده و به جز تپه آسیه‌آباد و محوطه کوهساران تاکنون اثری از آن نیست که البته یکی از دلایل آن توسعه سریع و ناهمگون شهر اهواز از دهه 30 و 40 به بعد است.
گهستونی بیان کرد: به هر روی از آنجا که در سال 1386 تا همین اواخر یعنی سال 92 شهر اهواز اداره میراث فرهنگی نداشت، بنده به همراه سایر میراث دوستان سعی کردیم این خلأ را پر کرده و علاوه بر تلاش برای راه‌اندازی اداره میراث اهواز، موضوع احیای شهر هرمز اردشیر را هم پیگیری کنیم بنابراین از آنجا که طرح احداث مترو هم در سال 86 آغاز شده بود، با متولیان مترو برای توقف موقت طرح وارد گفت‌وگو شده و موفق شدیم اداره کل میراث خوزستان را به انجام 2 فصل کاووش در مناطق باستانی کشف شده، ترغیب کنیم، کاوش‌ها آغاز شد اما متأسفانه به دلیل سوءمدیریت مسئولان وقت میراث و تبانی احتمالی با مدیران شهرداری برای منصرف شدن از کاووش‌ها و توقف ساخت مترو، کاوش‌ها بدون ارائه هیچ دستاوردی به پایان رسید و تخریب‌ها و تعرض‌ها در مناطق باستانی یاد شده تداوم یافت که در این میان قربانی اصلی، شهر هرمز اردشیر و هویت تاریخی مردم این دیار بود.
وی افزود: امروز و با گذشت 10 سال از کشف آثاری از شهر باستانی هرمز اردشیر پرسش ما از مسئولان وقت میراث و سایر ادارات شهر اهواز این است که چه برنامه‌ای برای احیا و بازمعرفی این شهر تاریخی دارند؟
این فعال میراث فرهنگی خوزستان گفت: در سال 90 هم برای اولین‌بار باستانی بودن پارک کوهساران را رسانه‌ای کردم، تپه دیگری به نام آسیه‌آباد نزدیک ایستگاه مترو وجود دارد که لایه‌های باستانی در آنجا هم مشاهده شده است، پارسال هم در محدوده شرکت نفت، یک اسکلت قدیمی و مقداری سفال کشف شد و همچنین در سال‌های 88 تا 89 هم 2 گور باستانی دیگر در منطقه شرکت نفت پیدا شد که همه اینها در فاصله‌های 100، 200 و 300 متر تا یک کیلومتر از محدوده قطار شهری است که هر لحظه بیم تخریب بیشتر و نابودی کامل آن می‌رود.
وی گفت: همه این کشفیات نشان می‌دهد شهر هرمز اردشیر در زیر همین شهر فعلی اهواز و در هسته مرکزی آن است البته پیگیری ما بر آن نیست که شهر فعلی اهواز تخریب شود تا شهر هرمز اردشیر سربرآورد، بلکه خواست ما آن است که شهر، کاوش و بخش باستانی آن احیا شود، همان‌طور که تپه باستانی کوهساران کاوش و احیا و به یک منطقه گردشگری تبدیل شد.
گهستونی بیان کرد: متأسفانه اکنون تپه آسیه‌آباد که باستانی بودن آن محرز شده، وضعیت خوبی ندارد؛ روی آن دکل مخابرات و دورتادورش خانه احداث و به یک زباله دانی تبدیل شده است و باید پاکسازی و تبدیل به سایت موزه شود تا مردم اهواز آنجا را ببینند و از وجود تاریخ و هویت خود لذت ببرند.
وی گفت: آرامستان لهستانی‌ها، آشوری‌ها و کلدانی‌ها نیز با فاصله 200 تا 300 متری از محوطه‌های مذکور است آرامگاه علی بن مهزیاری هم با فاصله 200 متری از محوطه‌ها است و رودخانه کارون نیز در فاصله 200 متری آن قرار دارد و اینها یعنی یک محور جدید گردشگری در اهواز می‌تواند شکل بگیرد از سوی دیگر، کوه‌ها و بلندی‌های اهواز نیز با فاصله اندکی از این آثار است و این یعنی بحث گردشگری کوهستان و بحث گردشگری زمین شناسی نیز مطرح است.
این فعال میراث فرهنگی افزود: ما معتقدیم اگر مدیریت خوزستان و اهواز تمرکزش را روی اهواز میراث فرهنگی و اهواز گردشگری بگذارد، یک انقلاب و تحول اجتماعی اقتصادی فرهنگی در اهواز به‌وجود می‌آید، زیرا همه زیرساخت‌های لازم وجود دارد و فقط همتی برای احیا و ساماندهی آنها می‌خواهد این درحالی است که همه این سرمایه‌ها یا به عبارتی گنج‌های پنهان سراز خاک درآورده، در حال تخریب و تعرض و نابودی دوباره است.
اهمیت باقی مانده محوطه هرمزد_اردشیر
یک پژوهشگر دوران ساسانیان، مطالعات باستان شناختی شهر هرمزد اردشیر را به چند دوره تقسیم کرد و افزود: گام اول آن مربوط به سال 1310 است، در شهریور همان سال باستان شناسی که احتمالاً باید اندره گدار فرانسوی باشد در منطقه کنونی اهواز به اثاری از یک شهر ساسانی_اسلامی بر می‌خورد و در همان سال آن آثار را با نام خرابه‌های هرمزد_اردشیر به شماره 43 ثبت ملی می‌کند.
حسین فیضی در ادامه گام دوم را شناسایی محوطه کوهساران در منطقه منبع اب اهواز معرفی کرد و گفت: در پی بررسی میدانی که مجتبی گهستونی فعال حوزه میراث فرهنگی در منطقه داشت او موفق به کشف یکی از حائز اهمیت ترین داده‌های باستان پژوهی شهر اهواز می‌شود.
وی ادامه داد: پس از آن باستان شناس‌ها برای بررسی دقیق‌تر به محوطه کوهساران هدایت می‌شوند و در نهایت نوروز رجبی در مقاله‌ای در نشریه باستان پژوهی، داده‌ها را گورهای چاهی و دخمک هایی از دوران ایلیمایی_ساسانی معرفی می‌کند.
این پژوهشگر گام سوم را نجات تپه آسیه آباد بر شمرد و گفت: در پی صحبت‌هایم در سال 96 با مجتبی گهستونی پی به اهمیت تپه اسیه آباد بردم و از آن گزارشی تهیه کردم که نتیجه آن مکاتباتی با پژوهشکده باستان شناسی شد و پژوهشکده خواستار اقدامات قانونی برای حفظ اثر می‌شود.
وی تصریح کرد قسمت اعظمی از تپه آسیه آباد در گذر زمان و طی دهه‌های گذشته کاملاً نابود شده و این خود بیانگر اهمیت باقیمانده تپه به عنوان بخشی از محوطه ثبت ملی شده هرمزد_ اردشیر است.
فیضی تاکید کرد: در گام نهایی با پیگیری‌های مستمر دوستداران میراث فرهنگی تعیین حریم و عرصه تپه آسیه آباد در دستور کار سازمان میراث فرهنگی خوزستان قرار گرفته و اخبار حاکی است که کارهای مقدماتی و پژوهشی آن به وسیله شکوه خسروی در حال انجام است.
7164/‏6064





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اسلحه های غیر مجاز امنیت مردم جنوب خوزستان را نشانه رفته

قایقرانی آبادان 70 سال قدمت ، یک دهه محرومیت

مرگ در کمین شناگران دز

همه چیز درباره "حاجی لک‌لک‌ها"، پرندگانی که ایرانی‌ها دوستشان دارند

شوشان: گاهی اوقات مغز انسان سوت می کشد

تغییرات رفتاری اعضای خانواده را جدی بگیرید

هرمز اردشیر؛ شهری گمشده در انتظار احیا

آغازی برای بیرون کشیدن پای اصناف از تاسیسات گردشگری خوزستان

کشاورزی خوزستان جان دوباره می گیرد

سیرسیرک ها مهمان ناخوانده خوزستان/ تبعات سیلاب ویرانگرتمامی ندارد

روندکند رفع مشکلات پساسیل خوزستان/ سیل بندهاهنوز ترمیم نشده اند

دغدغه ای به نام سیل بندهای بدون متولی در خوزستان

دعای روز بیست و دوم ماه مبارک رمضان

هشدارهای هواشناسی قابلیت پیش بینی سیل را ندارد

دزفول از «شهر هزار موشک» تا «بلد الصواریخ»/مقاومت درس همیشگی مردم

بومی‌گرایی، اعتماد و صبر؛ آن‌چه نفت آبادان را تکان داد

من از تو زنده می‌مانم اگر...

پیاز؛ از فراز تا فرود/کاشت با امید، برداشت با اشک

ورزش می‌تواند در پیشگیری از بیماری فشارخون مثبت عمل کند

خورنا:صفوف کالای دولتی دربهبهان، هرروزطویل تر ازروزقبل

جنگ؛ رؤیای بی تعبیر هراس افکنان!

تحقق وعده های دولت در سیلاب، مهمترین مطالبه در حوزه اجتماعی

کاوش: سیل مانع رسیدگی به دیگر بحران های خوزستان نشود

دختر کشتی‌گیری که خانه‌اش را آب برد ولی اراده‌اش را نه!

اعمال و فضایل ماه رمضان؛ ماه شب‌های مناجات و دعا

آنچه در روزهای سیل بر خوزستان گذشت

تنگه آبزا ایذه؛ کانون توجه مردم و رسانه ها

روز جهانی کارگر فرصتی برای شنیدن دغدغه های کارگران

نخل؛ سربلند زیر آب

تابانیوز: سرای معین‌التجار نماد اهواز نوین

خوزستان و سیلاب

آگاه نیوز: ناجی بازار کار در دوره رشد منفی اقتصاد

وظیفه ما در برابر تالاب های تازه نفس خوزستان چیست

روستای«بنده بیت سلیط»خانه ای روی آب/ سیل زده اماهمچنان مهمان نواز

عین دو؛ ایستاده در سیلاب و فاضلاب

از انکار پس زدگی ها تا تشکیل دریاچه فاضلاب در پردیس اهواز

یک راس گوزن زرد از سیلاب کرخه نجات یافت

ماجرای روستای در محاصره سیل "آلبونیس" اهواز چیست؟

رهاسازی ناگهانی آب سد،علت تشدیدسیل گلستان/ازشدت بارش‌هامطلع بودند

داستان نویسی؛ طرحی برای آشتی دانش آموزان با خلاقیت

سفر به دهدز، بام خوزستان را از دست ندهید

شکست پروژه مسکن مهر در اهواز

تابانیوز: علل توسعه نیافتگی خوزستان

پرونده فساد مالی ؛ ` مسیر تکراری`

راه آهن شلمچه – بصره؛ جاده صلح و دوستی

قلقچی، نخستین رستوران تاریخی دزفول

آبادان با جاذبه های گوناگون آماده میزبانی مسافران نوروزی است

بامداد زاگرس: شهرک صنعتی مسجدسلیمان در خاموشی

شوشان: تاملی در باب حجم بالای گردش سرمایه در خوزستان

پیرامون استانی شدن انتخابات مجلس